ภาวะมีบุตรยาก

ภาวะมีบุตรยาก
ภาวะมีบุตรยาก คืออะไร ภาวะมีบุตรยาก หมายถึง การที่คู่สมรสไม่สามารถมีบุตรได้ทั้งที่ไม่ได้คุมกำเนิด และมีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอเป็นเวลาอย่างน้อย 1 ปี ประมาณร้อยละ 15 ของคู่สมรส ในประเทศไทยมีประชาชนที่อยู่ในวัยเจริญพันธุ์ประมาณ 10 ล้านคู่ ดังนั้น จะมีคู่สมรสประมาณ 1.5 ล้านคู่ที่มีปัญหาดังกล่าว เราแบ่งภาวะมีบุตรยากออกเป็น 2 ชนิด คือ 1. ภาวะมีบุตรยากชนิดปฐมภูมิ คือ คู่สมรสดังกล่าวไม่เคยมีบุตรเลย 2. ภาวะมีบุตรยากชนิดทุติยภูมิ คือ คู่สมรสดังกล่าวเคยมีบุตรมาแล้ว แต่ไม่สามารถมีอีก
 
การตั้งครรภ์เกิดขึ้นได้อย่างไร
 
                ในฝ่ายชาย มีการสร้างเชื้ออสุจิที่ลูกอัณฑะ เชื้ออสุจิจะทำหน้าที่เป็นเซลล์สืบพันธุ์ของฝ่ายชาย นำพาเอาลักษณะทางพันธุกรรมถ่ายทอดไปสู่บุตรต่อไป ส่วนฝ่ายหญิงประมาณกลางรอบระดูไข่จะสุกเต็มที่และเกิดการตกไข่รอบละหนึ่งใบ ในขณะเดียวกันเยื่อบุโพรงมดลูกจะมีการเจริญตัวหนาขึ้นจากการกระตุ้นของฮอร์โมนจากรังไข่ เพื่อเตรียมเป็นที่ฝังตัวของตัวอ่อน ถ้าไข่กับเชื้ออสุจิไม่มีการปฏิสนธิกันในรอบนั้น ฮอร์โมนจากรังไข่จะลดระดับลงทำให้มีการหลุดลอกของเยื่อบุโพรงมดลูกกลายเป็นระดูออกมาทางช่องคลอด
 
                เมื่อมีเพศสัมพันธ์เชื้ออสุจิว่ายผ่านมูกบริเวณปากมดลูก เข้าไปในโพรงมดลูกและหลอดมดลูก ถ้าขณะนั้นมีไข่ตกเข้ามาในหลอดมดลูกพอดี จะเกิดการปฏิสนธิระหว่างเชื้ออสุจิหนึ่งตัวกับไข่หนึ่งใบ และเกิดการแบ่งตัวกลายเป็นตัวอ่อนตัวอ่อนดังกล่าวจะค่อยๆเคลื่อนตามหลอดมดลูกเข้ามาในโพรงมดลูก มาฝังตัวที่เยื่อบุโพรงมดลูกและเจริญเติบโตเป็นทารกต่อไป
 
ทำไมจึงเกิดภาวะมีบุตรยาก
 
                สาเหตุของภาวะมีบุตรยาก อาจเกิดจากฝ่ายชายร้อยละ 40 ฝ่ายชายร้อยละ 50 หรือทั้งสองฝ่ายร้อยละ 10
 
สาเหตุจากฝ่ายชาย อาจเกิดจาก
 
การสร้างเชื้ออสุจิที่ผิดปกติ
การขนส่งเชื้ออสุจิผิดปกติ
การมีเพศสัมพันธ์และการหลั่งน้ำเชื้อที่ผิดปกติ
ปัจจัยอื่นๆ เช่น ความร้อน สารเคมี ความเครียดจากการทำงาน โรคประจำตัวทางร่างกายอื่นๆ
สาเหตุจากฝ่ายหญิง อาจเกิดจาก
 
ความผิดปกติของการสร้างไข่ หรือการตกไข่
ความผิดปกติของอุ้งเชิงกรานและหลอดมดลูก
ความผิดปกติของปากมดลูกและมดลูก
ความผิดปกติของช่องคลอด
ปัจจัยอื่นๆ เช่น การมีเพศสัมพันธ์ห่างเกินไป ความเครียด โรคประจำตัวทางร่างกายอื่นๆ
ทำอย่างไรจึงทราบถึงสาเหตุของภาวะมีบุตรยาก
 
แพทย์จะซักประวัติและตรวจร่างกายโดยละเอียดทั้งฝ่ายชายและหญิง หลังจากนั้นจะส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
 
การตรวจทางห้องปฏิบัติการของฝ่ายชาย
 
การตรวจเชื้ออสุจิ
การตรวจระดับฮอร์โมน
การตรวจทางห้องปฏิบัติการของฝ่ายหญิง
 
การตรวจวัดอุณหภูมิพื้นฐานของร่างกายเพื่อดูการตกไข่
การตรวจระดับฮฮร์โมน เพื่อค้นหาความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ และดูการทำงานของรังไข่
การฉีดสีและเอกซเรย์โพรงมดลูก หลอดมดลูกเพื่อดูว่ามีการตีบตันหรือรูปร่างผิดปกติหรือไม่
การตรวจคลื่นเสียงความถี่สูง โพรงมดลูก รังไข่และความผิดปกติอื่นในอุ้งเชิงกราน
การตรวจส่องกล้อง Laparoscope ในช่องท้องเพื่อดูพยาธิสภาพต่างๆ ในอุ้งเชิงกราน และอาจผ่าเลาะผังผืดในอุ้งเชิงกรานในเวลาเดียวกันได้
การตรวจส่องกล้อง Hysteroscopy ในโพรงมดลูกเพื่อดูพยาธิสภาพต่างๆ ในโพรงมดลูก
เราสามารถแก้ไขภาวะมีบุตรยากได้อย่างไร
 
ในเบื้องต้นแพทย์จะรักษาสาเหตุที่แก้ไขได้
 
การใช้ยารักษาตามสาเหตุที่พบ
การผ่าตัดแก้ไขในรายที่ท่อนำไข่อุดตัน เนื้องอกมดลูก ถุงน้ำรังไข่ ผังผืดในอุ้งเชิงกราน เส้นเลือดขอดที่ถุงอัณฑะ
การใช้ยาร่วมกับการผ่าตัดด้วยกล้อง Laparoscope ในบางราย
      อย่างไรก็ตามมีสาเหตุที่แก้ไขไม่ได้ หรือแก้ไขแล้วคู่สมรสก็ยังไม่สามารถตั้งครรภ์ได้เอง จึงจำเป็นที่จะต้องใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ต่างๆ ช่วยเหลือคู่สมรสให้ตั้งครรภ์ ได้แก่
 
การผสมเทียม IUI
การทำกิ๊ฟ Gift
การปฏิสนธินอกรางกายได้แก่
               -  การทำเด็กหลอดแก้ว IVF - ET
 
               -  การทำพรอสท์ PROST
 
               -  การทำเทสท์ TEST
 
               -  การทำอิ๊คซี่ ICSI
 
               -  การบริจาคไข่ ตัวอสุจิ ตัวอ่อน
 
          -  การอุ้มบุญ
 
การตรวจความผิดปกติทางกรรมพันธุกรรมของตัวอ่อนก่อนการฝังตัว PGD
 
 
โดย :      แพทย์หญิงภัสรา  แสงวารี    แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีเจริญพันธุ์ โรงพยาบาลศิครินทร์ หาดใหญ่

แพทย์หญิงภัสรา แสงวารี